على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1530

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

دلگرمى ( del - garmi ) ص . پ . دوستى و مودت . و اعتماد . و قهر و غضب . دل گسل ( del - gosel ) ص . پ . دلشكسته و دلگير و آشفته خاطر . دل گشا ( del - goc ) و دل گشاى ( del - goc y ) ا . ص . پ . دلكشا . دلگير ( del - gir ) ص . پ . متنفر و رنجيده و آزرده خاطر و پر از حزن و اندوه و ملول و دلتنگ و محزون و پر ملال و دلشكسته . و تسلى دهنده . دلگيرى ( del - giri ) ا . پ . كراهت و نفرت . و اندوه و حزن . و غضب و خشم . و دلگيرى هوا : تعفن و عدم لطافت آن . دلل ( dalal ) م . ع . دل دلا و دللا . مر . دل . دلم ( dolm ) ع . ج . ادلم و دلماء . دلم ( dalam ) ا . ع . اندك فروهشتگى لب . و جانوركى شبيه بمار كه در حجاز مىباشد و يضرب به المثل فيقال : هو اشد من الدلم . و بلغت اهل مصر قمرى و يا نوعى از كبوتر صحرائى . دلم ( dalam ) م . ع . دلم دلما ( از باب سمع ) : سخت سياه شد با تأنى و نرمى . و دلمت شفاهه : فروهشته شد لبهاى او . دلم ( doalm ) ا . ع . فيل . و از اعلام است . دلم ( dolom ) ا . پ . آبله و بثره . دلماء ( dalm ' ) ا . ع . شب سيوم از هر ماه . دلماء ( dalm ' ) ص . ع . مؤنث ادلم يعنى زن سياه و خر سياه . ج : دلم . دلماب ( delm b ) ا . پ . شيرى كه از جوشيدن دفزك شده باشد و آن را با عسل و يا شكر مىخورند . دل‌ماندگى ( del - m ndagi ) ا . پ . اندوه و ملالت و حزن و آزردگى . دل‌مانده ( del - m nde ) ص . پ . ملول و اندوهگين . و خسته و بيمار . دلمث ( dolames ) ا . ع . تيزرو و سريع . دل‌مردگى ( del - mordagi ) ا . پ . افسردگى . و كودنى و بلادت . دلمرده ( del - morde ) ا . پ . افسرده و بليد و كودن . دلمز ( delamz ) ا . ع . سخت درشت . دلمز ( dolamez ) ا . ع . مرد توانا و دور بين و تابان بدن . دلمزان ( dolamez n ) ا . ع . نوجوان فربه با حماقت . دلمزة ( dalmazat ) م . ع . دلمز دلمزة : كلان كرد لقمه را . دلمس ( delmes ) ا . ع . سختى و بلا . دلمس ( dolames ) ا . ع . سخت تاريكى . و بلا و سختى . دلمشغولى ( del - macquli ) ا . پ . اضطراب و تشويش . و درد دل . دلمص ( dolames ) ا و ص . ع . رخشان . و رأس دلمص : سرى كه موى مقدم آن رفته باشد . دلمظ ( delmez ) ا . ع . شتر مادهء كهن سال . دلمك ( dolmak ) ا . پ . رتيلا كه جانورى است شبيه بعنكبوت بزرگ و گزيدگى آن گاه مورث كسالتى مىگردد كه شخص گزيده شده در حالت اغما و چرت مىافتد و يا مورث ماليخوليائى مىشود كه بسيار عسير العلاج است ولى اين عوارض بندرت اتفاق مىافتد . دلمك ( dalamak ) ا . پ . دلمه . و پنير تر . دلمل ( dolmol ) ا . پ . غله‌اى كه هنوز خوب نرسيده . و نخود خام كه در غلاف باشد . و هر غلهء نارس كه بريان كنند . دلمه ( dolme ) ا . پ . دلمك و رتيلا . و يك نوع طعامى از برگ رز و يا كلم برگ و يا بادنجان و خيار و جز آن كه از گوشت قيمه كرده آنها را آگنده باشند سازند . و نيز كيسه هاى پولى كه در جشن بيوگانى و يا جشن نوروز شخص بزرگ به مهمانان و مدعوين مىدهد . دلمه ( dalame ) ا . پ . دلمك و پنير تر يعنى شيرى كه پس از مايه زدن بسته مىشود . دلميان ( dolmiy n ) ا . پ . خريطه و كيسه‌اى كه بر كمر بندند . دلنشين ( del - necin ) ص . پ . مرغوب و مطبوع و مقبول و خوش آيند . دلنظاة ( dalanz t ) ا . ع . مؤنث دلنظى . دلنظى ( dalanz ) ا . ع . شتر تيز رو و يا شتر درشت فربه . دلنع ( dalanna ' ) ص . ع . طريق دلنع : راه نرم . ج : دلانيع . دلنفقا ( dalanfaqan ) ا . ع . مر دلنفقا : رفت و گذشت بشتاب . دلنگ ( dalang ) ا . پ . بندى كه از چوب و علف و خاك و گل در پيش آب بندند . و نوعى از ژوپين . و غلاف خوشهء خرما . و آنچه خوشهء خرما بر آن باشد . و ميتين كه دست افزارى است مر چاه كنان را . دلنگ ( dalang ) و ( delang ) ص . پ . آونگ و آويخته و آويزان . دلنگان ( daleng n ) ص . پ . متعلق و معلق و آونگان . دل نگران ( del - negar n ) ص . پ . چشم به راه و منتظر . و ملول و اندوهگين . دل نگرانى ( del - negar ni ) ا . پ .